Pertuis in 2026: een Provençaalse stad met diep historische wortels
Pertuis is een van die steden in de Provence die je misschien niet meteen herkent, maar die je bij nader inzien niet meer kunt vergeten. Gelegen in het hart van de Vaucluse, op de grens met de Bouches-du-Rhône en de Alpes-de-Haute-Provence, heeft Pertuis een rijke geschiedenis die teruggaat tot voor de Middeleeuwen. In 2026 is de stad een levendige gemeente van zo’n 20.000 inwoners, maar de historische lagen zijn overal zichtbaar.
Wie meer wil weten over de geschiedenis en cultuur van de Vaucluse kan ook de musea van Pertuis bezoeken, die de lokale geschiedenis toegankelijk maken voor een breed publiek.
De Gallo-Romeinse oorsprong
Net als veel steden in de Provence heeft Pertuis Gallo-Romeinse wortels. In de wijdere omgeving zijn sporen gevonden van bewoning uit de Bronstijd, maar het was tijdens de Gallo-Romeinse periode dat de huidige locatie van Pertuis echt in gebruik werd genomen. De vruchtbare vlakte langs de Durance was een ideale plek voor landbouw en vestiging.
De Romeinen legden wegen aan door deze regio om hun rijk met het noorden te verbinden. De Via Domitia, de belangrijkste Romeinse weg door het zuiden van Gallië, liep niet ver van Pertuis. Dit maakte de locatie strategisch en economisch interessant.
Middeleeuwen: kastelen, graven en koningen
De eerste schriftelijke vermelding van Pertuis dateert uit 981. In de 12de eeuw werd een kasteel gebouwd op de heuvel boven de stad, waarvan de Tour Saint-Jacques nog altijd als stille getuige staat. De stad stond in de middeleeuwen onder het gezag van de Graven van Forcalquier en later de Graven van Provence.
In 1246 viel Pertuis samen met heel Provence toe aan Karel van Anjou, broer van de Franse koning Lodewijk IX (de Heilige). De stad groeide uit tot een regionale marktplaats met eigen privileges en een bloeiende textielindustrie. De kerk van Saint-Nicolas, gebouwd in 1398, getuigt van de rijkdom die de stad in die periode vergaarde.
In 1460 schonk koning René van Anjou — de beroemde “goede koning René” — de stad aan zijn tweede echtgenote Jeanne de Laval als persoonlijk geschenk. In 1493 werd Pertuis definitief bij het Franse koninkrijk gevoegd, toen de hertogen van Anjou hun rechtstreekse macht over Provence verloren.
De kerk van Saint-Nicolas: gotisch erfgoed uit 1398
De kerk van Saint-Nicolas is het belangrijkste religieuze monument van Pertuis. De bouw begon in 1398 en de kerk is sindsdien meerdere malen uitgebreid en verbouwd. De gotische architectuur is goed bewaard gebleven, met spitsbogen, ribgewelven en een indrukwekkend portaal.
Binnen vind je een rijke collectie religieuze kunst: schilderijen, beeldhouwwerken en glas-in-loodramen die de geschiedenis van de stad en haar geloofsgemeenschap illustreren. De kerk is dagelijks geopend voor bezoekers. Vlak achter de kerk loopt een stukje van de oude stadsomwalling, waarvan de contouren nog duidelijk herkenbaar zijn in het straatpatroon.
Agrippa d’Aubigné: dichter en historicus uit Pertuis
Pertuis is de geboorteplaats van Théodore-Agrippa d’Aubigné (1552–1630), een van de belangrijkste dichters en historici van de Franse renaissance. D’Aubigné was een calvinist en nauw verbonden met koning Hendrik IV van Navarra, die later Hendrik IV van Frankrijk werd. Zijn beroemdste werk is Les Tragiques, een episch gedicht over de godsdienstoorlogen van de 16de eeuw.
D’Aubigné is een historische figuur van nationaal belang, en zijn geboorteplaats Pertuis is er trots op. Er zijn straten naar hem vernoemd en in het stadsarchief worden documenten bewaard die betrekking hebben op zijn leven en werk.
De aardappel van Pertuis: een agrarisch verhaal
Een opvallend onderdeel van de geschiedenis van Pertuis is de rol die de aardappel er heeft gespeeld. Eind 18de eeuw, mede dankzij de inzet van de apotheker Antoine Parmentier (die door Napoleon werd aangemoedigd), raakte de aardappelteelt wijdverspreid in de regio rondom Pertuis en het nabijgelegen Cadenet.
De leemrijke grond langs de Durance bleek ideaal voor aardappelteelt. In de 19de eeuw oversteeg de productie rond Pertuis de 11.000 ton per jaar. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelden de Pertuis-aardappelen een cruciale rol bij het voeden van de stad Marseille, die te lijden had onder voedseltekorten. De pomme de terre de Pertuis is een begrip geworden en geniet nog altijd een sterke reputatie op de markten van de Provence.
De middeleeuwse stadsstructuur bewaard
Pertuis heeft zijn middeleeuwse stadsstructuur grotendeels intact bewaard. De oude binnenstad is aangenaam om door te wandelen, met smalle straatjes, kleine pleinen en gevels in de typische Provençaalse stijl. Fonteinen — een klassiek element van Provençaalse steden — zijn overal aanwezig.
Het stadhuis is gevestigd in een voormalig 17de-eeuws herenhuis. De Place du Marché is het kloppend hart van de stad, elke vrijdag gevuld met kramen voor de wekelijkse markt. Trek er ook op uit voor wandelingen in de omgeving van Avignon, nog een historische Provençaalse stad op redelijke afstand.
De 19de en 20ste eeuw: groei en modernisering
In de 19de eeuw groeide Pertuis mee met de industrialisering van de Provence. De aanleg van kanalen — waaronder het Canal de Marseille en het kanaal van Pertuis — maakte irrigatie van de vlaktes mogelijk en verdubbelde de landbouwopbrengsten. Pertuis werd een knooppunt in het regionale netwerk van waterbeheer.
Na de Tweede Wereldoorlog kende Pertuis een sterke bevolkingsgroei, mede doordat veel mensen uit Algerije zich hier vestigden na de onafhankelijkheid in 1962. De stad werd uitgebreid met nieuwe wijken, maar het historische centrum bleef bewaard. Vandaag is Pertuis een aantrekkelijke forenzengemeente voor mensen die in Aix-en-Provence of Marseille werken maar in een rustiger omgeving willen wonen.
Pertuis en de Luberon: erfgoed in een prachtig landschap
Pertuis ligt aan de zuidelijke voet van het Parc Naturel Régional du Luberon. Dit beschermde natuurgebied, wereldberoemd door de lavendellandschappen en de pittoreske dorpjes op rotspieken, is direct bereikbaar vanuit de stad. De Luberon is een UNESCO Geopark en trekt jaarlijks miljoenen bezoekers.
Vanuit Pertuis rij je in tien minuten naar het Luberon en begint een wereld van wandelroutes, fietspaden, lavendelvelden en middeleeuwse dorpjes als Lourmarin, Cucuron en Ansouis. Overnacht in Roussillon voor een onvergetelijke ervaring midden in het Luberon-landschap.
Veelgestelde vragen over de geschiedenis van Pertuis
Wanneer is Pertuis gesticht?
Pertuis wordt voor het eerst schriftelijk vermeld in 981. De stad heeft Gallo-Romeinse wortels en ontwikkelde zich door de eeuwen heen tot een bloeiend marktstadje in de Provence.
Wat is de Tour Saint-Jacques in Pertuis?
De Tour Saint-Jacques is een middeleeuwse toren die overblijft van het 12de-eeuwse kasteel van Pertuis. Het is een van de meest herkenbare monumenten van de stad.
Waar is Pertuis bekend om?
Pertuis is vooral bekend om zijn aardappelen, de ‘pomme de terre de Pertuis’, en om zijn ligging in het hart van de Luberon. De stad is ook de geboorteplaats van Agrippa d’Aubigné.
Hoe bereik je Pertuis?
Pertuis ligt op 40 kilometer van Aix-en-Provence. Je bereikt het het makkelijkst met de auto via de A51 richting Gap. Er zijn ook busverbindingen vanuit Aix.
Wat zijn de mooiste monumenten in Pertuis?
De mooiste monumenten zijn de Tour Saint-Jacques, de kerk van Saint-Nicolas (1398) en de resten van de middeleeuwse stadsomwalling. De wekelijkse markt op vrijdag is ook een bezoek waard.
Informatie aangepast in maart 2026.
